समाज माध्यमे, सामाजिक एकात्मता आणि मानवी संबंध : आधुनिक समाजातील आव्हाने आणि परिणाम
Main Article Content
Abstract
आधुनिक समाजात समाज माध्यमे ही केवळ संवादाची साधने राहिलेली नाहीत, तर ती सामाजिक एकात्मता, मानवी संबंध, विचारप्रवाह, लोकशाही सहभाग आणि सांस्कृतिक देवाणघेवाण यांची प्रभावी व्यासपीठे बनली आहेत. फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, एक्स यांसारख्या माध्यमांमुळे व्यक्ती, कुटुंब, समाज आणि राष्ट्र यांच्यातील संवादाचे स्वरूप बदलले आहे. समाज माध्यमांमुळे दूर असलेल्या व्यक्तींमध्ये संपर्क वाढतो, सामाजिक प्रश्नांवर जनजागृती होते, विविध समुदायांना अभिव्यक्तीची संधी मिळते आणि संकटाच्या काळात परस्पर सहकार्य शक्य होते. परंतु त्याचबरोबर अफवा, द्वेषपूर्ण भाषा, खोटी माहिती, वैयक्तिक एकाकीपणा, नात्यांतील कृत्रिमता आणि सामाजिक विभाजन अशी गंभीर आव्हानेही निर्माण झाली आहेत. मॅन्युअल कॅस्टेल्स, रॉबर्ट पुटनम, शॅरी टर्कल, मार्शल मॅकलुहान आणि झिग्मुंट बौमन यांसारख्या विचारवंतांच्या दृष्टिकोनातून समाज माध्यमांचे परिणाम समजून घेतल्यास आधुनिक समाजातील मानवी संबंध अधिक गुंतागुंतीचे झाल्याचे दिसते. त्यामुळे समाज माध्यमांचा जबाबदार, नैतिक आणि विवेकी वापर अत्यंत आवश्यक आहे.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
References
निताळे, विनोद, भटकर, सुधीर, सोरडे, गोपी. माध्यमे आणि सामाजिक बदल. अथर्व पब्लिकेशन्स, जळगाव, 2017,
बोराटे, योगेश. सोशल मीडिया. अथर्व पब्लिकेशन्स, जळगाव, 2019,
McLuhan, Marshall. Understanding Media: The Extensions of Man. McGraw-Hill, 1964, Page No.
Castells, Manuel. Networks of Outrage and Hope: Social Movements in the Internet Age. Polity Press, 2012, Page No.
Turkle, Sherry. Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. Basic Books, 2011, Page No.
दिवटे, मोहन. जनसंपर्क आणि प्रसार माध्यमे. मुक्तरंग प्रकाशन, लातूर, 2021,
नाडगोंडे, गुरुनाथ. समाजशास्त्राची मूलतत्त्वे. कॉन्टिनेन्टल प्रकाशन, पुणे, 1980,