आधुनिक मराठी कवितेत मानवी संवेदना व अस्तित्ववादी जाणिवांचे प्रतिबिंब

Abstract

हा संशोधन लेख आधुनिक मराठी कवितेत व्यक्त झालेल्या मानवी संवेदना व अस्तित्ववादी जाणिवांचे प्रतिबिंब अभ्यासतो. स्वातंत्र्योत्तर काळात झालेल्या सामाजिक, राजकीय व सांस्कृतिक परिवर्तनांचा मानवी जीवनावर आणि साहित्यनिर्मितीवर मोठा प्रभाव पडलेला दिसून येतो. पारंपरिक काव्यसंकेतांपासून दूर जात आधुनिक मराठी कवींनी व्यक्तीच्या अंतर्मनातील एकाकीपणा, अस्वस्थता, वेदना, एकता, प्रेम आणि जीवनार्थाच्या शोधाला आपल्या कवितेत केंद्रस्थानी ठेवले आहे. अस्तित्ववादाच्या प्रभावामुळे व्यक्तीचे अस्तित्व, स्वातंत्र्य, निवडीची जबाबदारी, अनिश्चितता आणि मृत्यूची जाणीव हे महत्त्वाचे विषय कवितेतून प्रकर्षाने व्यक्त होतात. या कवितांमधून व्यक्ती व समाज यांच्यातील संघर्ष तसेच आधुनिक जीवनातील मानसिक ताणतणाव अधोरेखित होतात. वर्णनात्मक व विश्लेषणात्मक पद्धतींच्या आधारे निवडक कवितांचा अभ्यास करून मानवी संवेदना व अस्तित्ववादी जाणिवांचा परस्परसंबंध स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न या लेखात करण्यात आला आहे. आधुनिक मराठी कविता ही समकालीन मानवी अस्तित्वाचे सखोल व प्रभावी चित्रण करणारी साहित्यप्रकार म्हणून या अभ्यासातून अधोरेखित होते.