उद्यमों में पर्यावरणीय प्रबंधन, हरित मानव संसाधन प्रबंधन और पर्यावरण-अनुकूल व्यवहार: एक विषयगत अध्ययन

Main Article Content

फूल चन्द महोलिया

Abstract

एसएमई में पर्यावरणीय प्रबंधन, कॉर्पोरेट सामाजिक उत्तरदायित्व, पर्यावरणीय रणनीति, हरित मानव संसाधन प्रबंधन, नेतृत्व और पर्यावरण-अनुकूल व्यवहार से संबंधित साहित्य का विषयगत विश्लेषण प्रस्तुत करता है।  शोध पत्रों की व्यवस्थित समीक्षा के आधार पर यह अध्ययन उन प्रमुख सैद्धांतिक और व्यावहारिक कारकों की पहचान करता है जो एसएमई में पर्यावरणीय उत्तरदायित्व के अपनाने और क्रियान्वयन को प्रभावित करते हैं। समीक्षा से यह स्पष्ट होता है कि एसएमई में पर्यावरणीय प्रबंधन केवल नियामकीय अनुपालन तक सीमित नहीं है, बल्कि यह संसाधन उपलब्धता, प्रबंधकीय दृष्टिकोण, संगठनात्मक सीख, हितधारक दबाव और नेतृत्व की प्रतिबद्धता से भी गहराई से प्रभावित होता है। अध्ययन यह भी दर्शाता है कि पर्यावरणीय रणनीति और प्रतिस्पर्धात्मक लाभ के बीच सकारात्मक संबंध पाया जाता है, जबकि व्यक्तिगत स्तर पर पर्यावरणीय चिंता, जागरूकता, ज्ञान और सामाजिक-सांस्कृतिक संदर्भ पर्यावरण-अनुकूल व्यवहार को आकार देते हैं। तथापि, जागरूकता और व्यवहार के बीच का अंतर अभी भी एक महत्वपूर्ण शोध-चुनौती बना हुआ है। यह अध्ययन भविष्य के अनुसंधान के लिए एक समेकित वैचारिक ढांचा, विकासशील अर्थव्यवस्थाओं पर अधिक ध्यान, तथा दीर्घकालिक और बहु-स्तरीय शोध डिज़ाइन की आवश्यकता को रेखांकित करता है।

Article Details

How to Cite
फूल चन्द महोलिया. (2026). उद्यमों में पर्यावरणीय प्रबंधन, हरित मानव संसाधन प्रबंधन और पर्यावरण-अनुकूल व्यवहार: एक विषयगत अध्ययन. International Journal of Advanced Research and Multidisciplinary Trends (IJARMT), 3(3), 422–442. Retrieved from https://ijarmt.com/index.php/j/article/view/1199
Section
Articles

References

अकट, बी., एंड बी. जीनो. (2000). ग्रीनिंग स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़ इन क्वीनज़लैंड: चैलेंजेज़ फ़ॉर मैनेजमेंट. पेपर प्रेज़ेन्टेड ऐट ऑस्ट्रेलियन न्यूज़ीलैंड अकैडमी ऑफ मैनेजमेंट ऐन्युअल कॉन्फ़रेंस, सिडनी.

अजज़ेन, आई., एंड एम. फ़िशबीन. (1980). अंडरस्टैंडिंग एटिट्यूड्स एंड प्रिडिक्टिंग सोशल बिहेवियर. एंगलवुड क्लिफ़्स: प्रेन्टिस हॉल.

आंडर्सन, एल. एम., एंड टी. एस. बेटमैन. (1997). सिनिसिज़्म इन द वर्कप्लेस: सम कॉज़ेज़ एंड इफेक्ट्स. जर्नल ऑफ ऑर्गनाइज़ेशनल बिहेवियर, 18, 449–469. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1379(199709)18:5<449: AID-JOB808>3.0.CO;2-O

आर्मस्ट्रॉन्ग, जे. एस., एंड एस. टी. ओवर्टन. (1977). एस्टिमेटिंग नॉनरिस्पॉन्स बायस इन मेल सर्वेइज़. जर्नल ऑफ मार्केटिंग रिसर्च, 14, 396–402. https://doi.org/10.2307/3150783

ऑस्ट्रेलियन ब्यूरो ऑफ स्टैटिस्टिक्स (एबीएस). (2003). स्मॉल बिज़नेस इन ऑस्ट्रेलिया, कैट. नं. 1301.0. एबीएस, कैनबरा.

बंसल, पी., एंड के. रोथ. (2000). व्हाई कंपनीज़ गो ग्रीन: ए मॉडल ऑफ इकोलॉजिकल रिस्पॉन्सिवनेस. अकैडमी ऑफ मैनेजमेंट जर्नल, 43(4), 717–736. https://doi.org/10.2307/1556363

बियोंदी, वी., एम. फ़्रे, एंड एफ. इराल्दो. (2000). इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट सिस्टम्स एंड एसएमईज़. ग्रीनर मैनेजमेंट इंटरनेशनल, स्प्रिंग, 55–79.

ब्राउन, एम. डब्ल्यू., एंड आर. क्यूडेक. (1993). अल्टरनेटिव वेज़ ऑफ असेसिंग मॉडल फ़िट. इन के. ए. बोलन एंड जे. एस. लॉंग (एड्स.), टेस्टिंग स्ट्रक्चरल इक्वेशन मॉडल्स (pp. 136–162). न्यूबरी पार्क, सीए: सेज.

बुबना-लिटिक, के., एंड एल. डे ल्यू. (1999). एडिंग द ग्रीन एडवांटेज: ए सर्वे ऑफ ऑस्ट्रेलियन एसएमईज़. पेपर प्रेज़ेन्टेड ऐट इकोबिज 99, द बिज़नेस एंड द इन्वायर्नमेंट कॉन्फ़रेंस, सिडनी.

क्लार्क, जे. (1998). कॉरपोरेट सोशल रिपोर्टिंग: एन एथिकल प्रैक्टिस. इन ब्लेक, जे., एंड गौथॉरप, सी. (एड्स.), एथिकल इशूज़ इन अकाउंटिंग (राउटलिज, लंदन एंड न्यूयॉर्क), pp. 184–199.

डिगन, सी. (2007). ऑस्ट्रेलियन फ़ाइनेंशियल अकाउंटिंग (3rd एड.). मैकग्रा-हिल, रोज़विल.

डिल्ट्स, जे. सी., एंड जी. ई. प्रौघ. (1989). स्ट्रैटेजिक ऑप्शन्स फ़ॉर इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट: ए कम्परेटिव स्टडी ऑफ स्मॉल वर्सेस लार्ज एंटरप्राइज़ेज़. जर्नल ऑफ स्मॉल बिज़नेस मैनेजमेंट, 27(3), 31–39.

फ़ॉरनेल, सी., एंड डी. लार्कर. (1981). इवैल्युएटिंग स्ट्रक्चरल इक्वेशन्स मॉडल्स विद नॉब्ज़र्वेबल वैरिएबल्स विद मेज़रमेंट एरर्स. जर्नल ऑफ मार्केटिंग रिसर्च, 18, 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312

फ़्राइडमैन, ए. एल., एस. माइल्स, एंड सी. एडम्स. (2000). स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़ एंड द इन्वायर्नमेंट: इवैल्युएशन ऑफ ए स्पेसिफ़िक इनिशिएटिव एम्ड ऐट ऑल स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़. जर्नल ऑफ स्मॉल बिज़नेस एंड एंटरप्राइज़ डेवलपमेंट, 7(4), 325–342. https://doi.org/10.1108/EUM0000000006849

गेरंस, पी. ए., एंड डब्ल्यू. ई. हचिन्सन. (2000). सस्टेनेबल डेवलपमेंट एंड स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़: ए लॉन्ग वे टू गो. इन आर. हिलरी (एड.), स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़ एंड द इन्वायर्नमेंट: बिज़नेस इम्पेरेटिव्स (ग्रीनलीफ़ पब्लिशिंग, शेफ़ील्ड, यूके), pp. 75–81.

गेरस्टेन्फेल्ड, ए., एंड एच. रॉबर्ट्स. (2000). साइज मैटर्स: बैरियर्स एंड प्रॉस्पेक्ट्स फ़ॉर इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट इन स्मॉल, मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़. इन आर. हिलरी (एड.), स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़ एंड द इन्वायर्नमेंट: बिज़नेस इम्पेरेटिव्स (ग्रीनलीफ़ पब्लिशिंग, शेफ़ील्ड, यूके), pp. 106–118.

ग्रे, आर., डी. ओवेन, एंड सी. एडम्स. (1996). अकाउंटिंग एंड अकाउंटेबिलिटी: चेंजेज़ एंड चैलेंजेज़ इन कॉरपोरेट सोशल एंड इन्वायर्नमेंटल रिपोर्टिंग. लंदन: प्रेन्टिस-हॉल.

ग्राउंडवर्क. (1995). स्मॉल फ़र्म्स एंड द इन्वायर्नमेंट: ए ग्राउंडवर्क स्टेटस रिपोर्ट. ग्राउंडवर्क, बर्मिंघम.

हेयर, जे. एफ., डब्ल्यू. सी. ब्लैक, बी. जे. बैबिन, आर. ई. एंडरसन, एंड आर. एल. टैथम. (2006). मल्टीवेरिएट डेटा एनालिसिस (6th एड.). पियरसन/प्रेन्टिस-हॉल, एंगलवुड क्लिफ़्स, एनजे.

हिलरी, आर. (1999). इवैल्युएशन ऑफ स्टडी रिपोर्ट्स ऑन द बैरियर्स, अपॉर्च्युनिटीज़ एंड ड्राइवर्स फ़ॉर स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़ इन द अडॉप्शन ऑफ इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट सिस्टम्स. रिपोर्ट सबमिटेड टू डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेड एंड इंडस्ट्री एन्वायर्नमेंट डायरेक्टोरेट ऑन 5 अक्टूबर 1999, लंदन.

ली, के. (2000). स्ट्रैटेजिक कॉरपोरेट चेंज टुवर्ड्स सस्टेनेबल एंटरप्राइज़ इन द इन्वायर्नमेंट एरा. प्रोसीडिंग्स ऑफ द बिज़नेस स्ट्रैटेजी एंड इन्वायर्नमेंट कॉन्फ़रेंस (यूरोपियन रिसर्च प्रेस, शिप्ली), pp. 271–278.

लेपौतरे, जे., एंड ए. हीने. (2006). इन्वेस्टिगेटिंग द इम्पैक्ट ऑफ फ़र्म साइज ऑन स्मॉल बिज़नेस सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी: ए क्रिटिकल रिव्यू. जर्नल ऑफ बिज़नेस एथिक्स, 67, 257–273. https://doi.org/10.1007/s10551-006-9183-5

मैकफ़र्सन, ए., एंड ए. विल्सन. (2003). एन्हांसिंग एसएमईज़’ केपे बिलिटी: अपॉर्च्युनिटीज़ इन सप्लाई चेन रिलेशनशिप्स? जर्नल ऑफ स्मॉल बिज़नेस एंड एंटरप्राइज़ डेवलपमेंट, 10(2), 167–179. https://doi.org/10.1108/14626000310473193

मिचेल, आर. के., बी. आर. एगल, एंड डी. जे. वुड. (1997). टुवर्ड ए थ्योरी ऑफ स्टेकहोल्डर आइडेंटिफिकेशन एंड सैलियन्स: डेफाइनिंग द प्रिंसिपल ऑफ हू ऑर व्हाट रियली काउंट्स. अकैडमी ऑफ मैनेजमेंट रिव्यू, 22(4), 853–886. https://doi.org/10.2307/259247

मॉयर, एल. (2001). व्हाट डू वी मीन बाय कॉरपोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी? कॉरपोरेट गवर्नेंस, 1(2), 16–22. https://doi.org/10.1108/EUM0000000005486

नैफज़िगर, डी. एन. ए., एंड आर. मोंटैग्नो. (2003). परसेप्शन्स ऑफ इन्वायर्नमेंटल कॉन्शसनेस इन यूएस स्मॉल बिज़नेसिज़: एन एम्पिरिकल स्टडी. एस.ए.एम. एडवांस्ड मैनेजमेंट जर्नल, 68(2), 23–32.

नेदरवुड, ए. (1998). इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट सिस्टम्स. इन आर. वेल्फ़र्ड (एड.), कॉरपोरेट इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट: सिस्टम्स एंड स्ट्रैटेजीज़ (2nd एड.), pp. 37–60. अर्थस्कैन, लंदन.

ओल्ली, ई. जी. जी., एंड डी. वोल्लेबैक. (2001). कॉरिलेट्स ऑफ इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर्स: ब्रिंगिंग बैक सोशल कॉन्टेक्स्ट. एन्वायर्नमेंट एंड बिहेवियर, 33(3), 181–208.

पामर, जे., एंड एल. एंड्रूज़. (1997). टीम-वर्क टू ग्रीन स्मॉल एंड मीडियम-साइज़ एंटरप्राइज़? टीम परफ़ॉरमेंस मैनेजमेंट, 3(3), 193–205. https://doi.org/10.1108/13527599710186970

पैरी, पी. (2001). न्यू मिलेनियम मे usher इन न्यू डे फ़ॉर ISO 14001. ऑनलाइन व्यूड 4 नवम्बर 2003, http://www.businessstandards.com/content/16ftr3.asp

पीटर्स, एम., एंड आर. के. टर्नर. (2002). एसएमई इन्वायर्नमेंटल एटिट्यूड्स एंड पार्टिसिपेशन इन लोकल-स्केल वॉलन्टरी इनिशिएटिव्स: सम प्रैक्टिकल एप्लिकेशन्स. सीज़रज वर्किंग पेपर ECM 02-03.

पेट्स, जे., ए. हर्ड, एंड एम. ओ’हेओचा. (1998). इन्वायर्नमेंटल रिस्पॉन्सिवनेस, इंडिविजुअल्स एंड ऑर्गनाइजेशनल लर्निंग: एसएमई एक्सपीरियंस. जर्नल ऑफ एन्वायर्नमेंटल प्लानिंग एंड मैनेजमेंट, 41(6), 711–731. https://doi.org/10.1080/09640569811380

पोड्साकॉफ, पी. एम., एस. बी. मैकेंज़ी, जे.-वाई. ली, एंड एन. पी. पोड्साकॉफ. (2003). कॉमन मेथड बायसेज़ इन बिहेवियरल रिसर्च: ए क्रिटिकल रिव्यू ऑफ द लिटरेचर एंड रिकमेंडेड रेमेडीज़. जर्नल ऑफ अप्लाइड साइकोलॉजी, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879

पोर्टर, एम., एंड सी. वैन डेर लिंडे. (1995). ग्रीन एंड कॉम्पेटिटिव: एंडिंग द स्टेलमेट. हार्वर्ड बिज़नेस रिव्यू, 73(5), 120–134.

प्रेटर, ई., एंड एस. घोष. (2005). करंट ऑपरेशनल प्रैक्टिसेज़ ऑफ यू.एस. स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़ इन यूरोप. जर्नल ऑफ स्मॉल बिज़नेस मैनेजमेंट, 43(2), 155–169. https://doi.org/10.1111/j.1540-627x.2005.00131.x

रे, जे. जे., एंड जी. पी. हॉल. (1995). आर इन्वायर्नमेंटलिस्ट्स रेडिकल ऑर कंज़रवेटिव? सम ऑस्ट्रेलियन डेटा. जर्नल ऑफ सोशल साइकोलॉजी, 135(2), 225–229. https://doi.org/10.1080/00224545.1995.9711426

रॉबिन्स, पी. टी. (2001). ग्रीनिंग द कॉरपोरेशन. अर्थस्कैन पब्लिकेशन्स, लंदन, यूके.

रॉबर्ट्स, एस., आर. लॉसन, एंड जे. निकल्स. (2006). जेनेरेटिंग रीजनल-स्केल इम्प्रूवमेंट्स इन एसएमई कॉरपोरेट रिस्पॉन्सिबिलिटी परफ़ॉरमेंस: लेसन्स फ्रॉम रिस्पॉन्सिबिलिटी नॉर्थवेस्ट. जर्नल ऑफ बिज़नेस एथिक्स, 67, 275–286. https://doi.org/10.1007/s10551-006-9184-4

रोवे, जे., एंड डी. हॉलिंग्सवर्थ. (1996). इम्प्रूविंग इन्वायर्नमेंटल परफ़ॉरमेंस ऑफ एसएमईज़. इको-मैनेजमेंट एंड ऑडिटिंग, 3, 97–107. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-0925(199607)3:2<97::AID-EMA42>3.0.CO;2-L

रदरफोर्ड, आर., आर. ब्लैकबर्न, एंड एल. स्पेन्स. (2000). इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट एंड द स्मॉल फ़र्म: एन इंटरनेशनल कम्पैरिजन. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ एंटरप्रेन्योरियल बिहेवियर एंड रिसर्च, 6(6), 310–325. https://doi.org/10.1108/13552550010362750

शेपर, एम. (2001). इन्वायर्नमेंटल एटिट्यूड्स एंड प्रैक्टिसेज़ अमंगस्ट स्मॉल बिज़नेस ओनर्स/मैनेजर्स इन द वेस्टर्न ऑस्ट्रेलियन कम्युनिटी फ़ार्मेसी सेक्टर. स्कूल ऑफ मैनेजमेंट वर्किंग पेपर नं. 2001:3, सितम्बर.

शेपर, एम. (2002). स्मॉल फ़र्म्स एंड इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट: प्रिडिक्टर्स ऑफ ग्रीन परचेसिंग इन वेस्टर्न ऑस्ट्रेलियन फ़ार्मेसीज़. इंटरनेशनल स्मॉल बिज़नेस जर्नल, 20(3), 235–249. https://doi.org/10.1177/0266242602203001

सिम्पसन, एम., एन. टेलर, एंड के. बार्कर. (2004). इन्वायर्नमेंटल रिस्पॉन्सिबिलिटी इन एसएमईज़: डज़ इट डिलिवर कॉम्पेटिटिव एडवांटेज? बिज़नेस स्ट्रैटेजी एंड द इन्वायर्नमेंट, 13(3), 156–171. https://doi.org/10.1002/bse.398

स्टील, बी. एस. (1996). थिंकिंग ग्लोबली एंड एक्टिंग लोकली? इन्वायर्नमेंटल एटिट्यूड्स, बिहेवियर एंड एक्टिविज़्म. जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट, 47, 27–36. https://doi.org/10.1006/jema.1996.0033

टेलर, डी. डब्ल्यू., एम. सुलैमान, एंड एम. शीहान. (2001). ऑडिटिंग ऑफ इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट सिस्टम्स: ए लेजिटिमेसी थ्योरी परस्पेक्टिव. मैनेजेरियल ऑडिटिंग जर्नल, 16(7), 411–424. https://doi.org/10.1108/02686900110398331

टिली, एफ. जे. (1999). स्मॉल-फ़र्म इन्वायर्नमेंटल स्ट्रैटेजी: द यूके एक्सपीरियंस. ग्रीनर मैनेजमेंट इंटरनेशनल, स्प्रिंग, 1–14.

विलियमसन, डी., एंड जी. लिन्च-वूड. (2001). ए न्यू पैराडाइम फ़ॉर एसएमई इन्वायर्नमेंटल प्रैक्टिस. द टीक्यूएम मैगज़ीन, 13(6), 424–432. https://doi.org/10.1108/EUM0000000006179

विलियमसन, डी., जी. लिन्च-वूड, एंड जे. रैम्से. (2006). ड्राइवर्स ऑफ इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन मैन्युफैक्चरिंग एसएमईज़ एंड द इम्प्लिकेशंस फ़ॉर सीएसआर. जर्नल ऑफ बिज़नेस एथिक्स, 67, 317–330. https://doi.org/10.1007/s10551-006-9187-1

ज़ुत्शी, ए., एंड ए. सोहल. (2002). इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट सिस्टम अडॉप्शन बाय ऑस्ट्रेलेज़ियन ऑर्गनाइजेशन्स: पार्ट 1: रीजनज़, बेनिफिट्स एंड इम्पेडिमेंट्स. वर्किंग पेपर 44/02, मोनाश यूनिवर्सिटी.

ओईसीडी. (2020). एंटरप्राइज़ेस बाय बिज़नेस साइज. ओईसीडी डेटा. https://data.oecd.org/entrepreneur/enterprises-by-business-size.htm

नुल्कर, जी. (2014). एसएमईज़ एंड इन्वायर्नमेंटल परफ़ॉरमेंस: ए फ़्रेमवर्क फ़ॉर ग्रीन बिज़नेस स्ट्रैटेजीज़. प्रोसीडिया – सोशल एंड बिहेवियरल साइंसेज़, 133, 130–140. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.04.177

ग्लाविच, पी., एंड लुकमान, आर. (2007). रिव्यू ऑफ सस्टेनेबिलिटी टर्म्स एंड देयर डेफिनिशन्स. जर्नल ऑफ क्लीनर प्रोडक्शन, 15(18), 1875–1885. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2006.12.006

ओदुरो, एस., ब्रूनो, एल., एंड माकारियो, जी. (2024). कॉरपोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी (सीएसआर) इन एसएमईज़: व्हाट वी नो, व्हाट वी डोंट नो, एंड व्हाट वी शुड नो. जर्नल ऑफ स्मॉल बिज़नेस एंड एंटरप्रेन्योरशिप, 36(2), 207–238. https://doi.org/10.1080/08276331.2021.1951064

बेर्नियाक-वोज़्नी, जे., क्वासेक, ए., गासिंस्की, एच., एंड कोलीग्स. (2023). बिज़नेस केस फ़ॉर कॉरपोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी इन स्मॉल एंड मीडियम एंटरप्राइज़ेस—इम्प्लॉईज़ परस्पेक्टिव. सस्टेनेबिलिटी, 15(2), 1660. https://doi.org/10.3390/su15021660

दर्विशमोतेवाली, एम., एंड अल्तिनाय, एल. (2022). ग्रीन एचआरएम, इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस एंड ग्रीन बिहेवियर्स: द मॉडरेटिंग रोल ऑफ सर्वेंट लीडरशिप. टूरिज़्म मैनेजमेंट, 88, 104401. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2021.104401

ओजो, ए. ओ., एंड फौज़ी, एम. ए. (2020). इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस एंड लीडरशिप कमिटमेंट ऐज़ डिटर्मिनेंट्स ऑफ आईटी प्रोफेशनल्स’ एंगेजमेंट इन ग्रीन आईटी प्रैक्टिसेज़ फ़ॉर इन्वायर्नमेंटल परफ़ॉरमेंस. सस्टेनेबल प्रोडक्शन एंड कंजम्प्शन, 24, 298–307. https://doi.org/10.1016/j.spc.2020.07.017

गाडेन, डी. एल., केनेडी, जे., एंड मककीवर, सी. (2009). एन एम्पिरिकल स्टडी ऑफ इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस एंड प्रैक्टिसेज़ इन एसएमईज़. जर्नल ऑफ बिज़नेस एथिक्स, 84(1), 45–63. https://doi.org/10.1007/s10551-008-9672-9

हावर्ड-ग्रेनविल, जे. ए., नैश, जे., एंड कॉग्लियानेज़, सी. (2007). इंटरनल फैक्टर्स एंड देयर इन्फ्लुएंस ऑन कॉरपोरेट इन्वायर्नमेंटल डिसीज़न्स. लॉ एंड पॉलिसी, 30(1), 73–107.

बेक, टी. (2007). फ़ाइनेंसिंग कंस्ट्रेंट्स ऑफ एसएमईज़ इन डेवलपिंग कंट्रीज़: एविडेंस, डिटर्मिनेंट्स एंड सॉल्यूशन्स. फ़ाइनेंसिंग इनोवेशन-ओरिएंटेड बिज़नेसिज़ टू प्रमोट एंटरप्रेन्योरशिप, 1–35.

ली, ई. एल., झोउ, एल., एंड वू, ए. (2017). द सप्लाई-साइड ऑफ इन्वायर्नमेंटल सस्टेनेबिलिटी एंड एक्सपोर्ट परफ़ॉरमेंस: द रोल ऑफ नॉलेज इंटीग्रेशन एंड इंटरनेशनल बायर इन्वॉल्वमेंट. इंटरनेशनल बिज़नेस रिव्यू, 26(4), 724–735. https://doi.org/10.1016/j.ibusrev.2017.01.002

मुनीर, टी., एंड ग़ानी, यू. (2024). नैविगेटिंग द ग्रीन पाथ: अनरैवेलिंग द फॉलोअर ग्रीन अवेयरनेस इम्पैक्ट ऑन लीडर ग्रीन ऑर्गनाइजेशनल कमिटमेंट थ्रू मॉडरेशन एंड मेडिएशन मॉडल. सस्टेनेबल फ़्यूचर्स, 7, 100173. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2024.100173

अगुइनिस, एच., एंड ग्लावास, ए. (2012). व्हाट वी नो एंड डोंट नो अबाउट कॉरपोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी: ए रिव्यू एंड रिसर्च अजेंडा. जर्नल ऑफ मैनेजमेंट, 38(4), 932–968. https://doi.org/10.1177/0149206311436079

न्दियाये, एन., रज़ाक, एल. ए., नागायेव, आर., एंड एंग, ए. (2018). डीमिस्टिफाइंग स्मॉल एंड मीडियम एंटरप्राइज़ेज़’ (एसएमईज़) परफ़ॉरमेंस इन इमर्जिंग एंड डेवलपिंग इकॉनमीज़. बोर्सा इस्तांबुल रिव्यू, 18(4), 269–281. https://doi.org/10.1016/j.bir.2018.04.003

पियाथनावोंग, वी., गरज़ा-रेयेस, जे. ए., कुमार, वी., आदि. (2019). द अडॉप्शन ऑफ ऑपरेशनल इन्वायर्नमेंटल सस्टेनेबिलिटी अप्रोचेज़ इन द थाई मैन्युफैक्चरिंग सेक्टर. जर्नल ऑफ क्लीनर प्रोडक्शन, 220, 507–528. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.02.093

अल्बीनो, वी., बालिसे, ए., एंड डैन्जेलिको, आर. एम. (2009). इन्वायर्नमेंटल स्ट्रैटेजीज़ एंड ग्रीन प्रोडक्ट डेवलपमेंट: एन ओवरव्यू ऑन सस्टेनेबिलिटी-ड्रिवन कंपनीज़. बिज़नेस स्ट्रैटेजी एंड द इन्वायर्नमेंट, 18(2), 83–96. https://doi.org/10.1002/bse.638

लियोनिदू, एल. सी., क्रिस्टोडूलाइडिस, पी., क्यर्गिदू, एल. पी., एंड पलिहावदाना, डी. (2017). इंटरनल ड्राइवर्स एंड परफ़ॉरमेंस कन्सीक्वेन्सेज़ ऑफ स्मॉल फ़र्म ग्रीन बिज़नेस स्ट्रैटेजी: द मॉडरेटिंग रोल ऑफ एक्सटर्नल फोर्सेज़. जर्नल ऑफ बिज़नेस एथिक्स, 140(3), 585–606. https://doi.org/10.1007/s10551-015-2670-9

मूसा, एच., एंड चिन्नियाह, एम. (2016). मलेज़ियन एसएमईज़ डेवलपमेंट: फ़्यूचर एंड चैलेंजेज़ ऑन गोइंग ग्रीन. प्रोसीडिया – सोशल एंड बिहेवियरल साइंसेज़, 224, 254–262. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.05.457

हार्ट, एस. एल. (1995). ए नैचुरल-रिसोर्स-बेस्ड व्यू ऑफ द फ़र्म. अकाडमी ऑफ मैनेजमेंट रिव्यू, 20(4), 986–1014.

हॉफमान, के. एच., थेयेल, जी., एंड वुड, सी. एच. (2012). आइडेंटिफाइंग फ़र्म केपे बिलिटीज़ ऐज़ ड्राइवर्स ऑफ इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट एंड सस्टेनेबिलिटी प्रैक्टिसेज़: एविडेंस फ्रॉम स्मॉल एंड मीडियम-साइज़्ड मैन्युफैक्चरर्स. बिज़नेस स्ट्रैटेजी एंड द इन्वायर्नमेंट, 21(8), 530–545. https://doi.org/10.1002/bse.739

पार्क, जे., किम, एच. जे., एंड मैकक्लीयरी, के. डब्ल्यू. (2014). द इम्पैक्ट ऑफ टॉप मैनेजमेंट्स इन्वायर्नमेंटल एटिट्यूड्स ऑन होटल कंपनीज़’ इन्वायर्नमेंटल मैनेजमेंट. जर्नल ऑफ हॉस्पिटैलिटी एंड टूरिज़्म रिसर्च, 38(1), 95–115. https://doi.org/10.1177/1096348012452666

को, डब्ल्यू. डब्ल्यू., एंड लियू, जी. (2017). इन्वायर्नमेंटल स्ट्रैटेजी एंड कॉम्पेटिटिव एडवांटेज: द रोल ऑफ स्मॉल- एंड मीडियम-साइज़्ड एंटरप्राइज़ेज़’ डायनेमिक केपे बिलिटीज़. बिज़नेस स्ट्रैटेजी एंड द इन्वायर्नमेंट, 26(5), 584–596. https://doi.org/10.1002/bse.1938

अबोएल्मागेद, एम., एंड हाशेम, जी. (2019). एब्सॉरप्टिव केपे बिलिटी एंड ग्रीन इनोवेशन अडॉप्शन इन एसएमईज़: द मेडिएटिंग इफेक्ट्स ऑफ सस्टेनेबल ऑर्गनाइजेशनल केपे बिलिटीज़. जर्नल ऑफ क्लीनर प्रोडक्शन, 220, 853–863. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.02.150

रामली, वाई., इमानिंगसिह, ई. एस., शिरातीना, ए., आदि. (2022). इन्वायर्नमेंटल सस्टेनेबिलिटी: टू एन्हांस ऑर्गनाइजेशनल अवेयरनेस टुवर्ड्स ग्रीन इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ एनर्जी इकोनॉमिक्स एंड पॉलिसी, 12(3), 307–316. https://doi.org/10.32479/ijeep.13275

जिआंग, डब्ल्यू., चाई, एच., शाओ, जे., एंड फेंग, टी. (2018). ग्रीन एंटरप्रेन्योरियल ओरिएंटेशन फ़ॉर एन्हांसिंग फ़र्म परफ़ॉरमेंस: ए डायनेमिक केपे बिलिटी परस्पेक्टिव. जर्नल ऑफ क्लीनर प्रोडक्शन, 198, 1311–1323. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.07.104

चान, ई. एस. डब्ल्यू., हॉन, ए. एच. वाई., चान, डब्ल्यू., एंड ओकुमुस, एफ. (2014). व्हाट ड्राइव्स इम्प्लॉईज़’ इंटेंशन्स टू इम्प्लिमेंट ग्रीन प्रैक्टिसेज़ इन होटल्स? द रोल ऑफ नॉलेज, अवेयरनेस, कन्सर्न एंड इकोलॉजिकल बिहेवियर. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ हॉस्पिटैलिटी मैनेजमेंट, 40, 20–28. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2014.03.001

अब्दुल-मुह्मिन, ए. जी. (2007). एक्सप्लेनिंग कन्ज़्यूमर्स’ विलिंगनेस टू बी इन्वायर्नमेंटली फ़्रेंडली. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ कन्ज़्यूमर स्टडीज़, 31(3), 237–247. https://doi.org/10.1111/j.1470-6431.2006.00528.x

अब्राहम, जे., पैन, एम., एंड चेयरियानी, आर. (2015). एन इन्वेस्टिगेशन ऑन सिनिसिज़्म एंड इन्वायर्नमेंटल सेल्फ-इफिकेसी ऐज़ प्रिडिक्टर्स ऑफ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर. साइकोलॉजी, 6(3), 234–242.

अमन, एस., हसन, एन. एम., ख़ट्टक, एम. एन., मौस्तफ़ा, एम. ए., फ़ाख़री, एम., एंड अहमद, ज़ेड. (2023). करेक्शन: अमन इत्यादि. इम्पैक्ट ऑफ टूरिस्ट्स’ इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस ऑन प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर विद द मेडिएटिंग इफेक्ट ऑफ टूरिस्ट्स’ इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड मॉडरेटिंग इफेक्ट ऑफ टूरिस्ट्स’ इन्वायर्नमेंटल अटैचमेंट (सस्टेनेबिलिटी 2021, 13, 12998). सस्टेनेबिलिटी, 15(4), आर्टिकल 3171.

बेगम, ए., जिंगवेई, एल., हाइडर, एम., अजमल, एम. एम., ख़ान, एस., एंड हान, एच. (2021). इम्पैक्ट ऑफ इन्वायर्नमेंटल मॉरल एजुकेशन ऑन प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: डू साइकोलॉजिकल एम्पावरमेंट एंड इस्लामिक रेलिजॉसिटी मैटर? इंटरनेशनल जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल रिसर्च एंड पब्लिक हेल्थ, 18(4), आर्टिकल 1604.

बाइंडर, एम., ब्लैंकनबर्ग, ए. के., एंड गार्डिओला, जे. (2020). डज़ इट हैव टू बी ए सैक्रिफ़ाइस? डिफ़रेंट नोशन्स ऑफ द गुड लाइफ़, प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर एंड देयर हेटेरोजीनियस इम्पैक्ट ऑन वेलबीइंग. इकोलॉजिकल इकोनॉमिक्स, 167, आर्टिकल 106448.

ब्लोक, वी., वेसेलिंक, आर., स्टुडिंका, ओ., एंड केम्प, आर. (2015). एनकरेजिंग सस्टेनेबिलिटी इन द वर्कप्लेस: ए सर्वे ऑन द प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर ऑफ यूनिवर्सिटी इम्प्लॉईज़. जर्नल ऑफ क्लीनर प्रोडक्शन, 106, 55–67.

चक्रवर्ती, ए., सिंह, एम. पी., एंड रॉय, एम. (2017). ए स्टडी ऑफ गोल फ़्रेम्स शेपिंग प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन यूनिवर्सिटी स्टूडेंट्स. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ सस्टेनेबिलिटी इन हायर एजुकेशन, 18(7), 1291–1310.

चुक्वूओरजी, जे. सी., इऑरफ़ा, एस. के., न्ज़ेआदिबे, टी. सी., एंड इफ़ेगवाज़ी, सी. एम. (2017). रोल ऑफ क्लाइमेट चेंज अवेयरनेस एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन सब्जेक्टिव वेलबीइंग. नाइजीरियन जर्नल ऑफ सोशल साइंसेज़, 13(1), 1–15.

चुंग, एच. एफ., शि, जे. डब्ल्यू., एंड सन, के. जे. (2019). व्हाई इम्प्लॉईज़ कॉन्ट्रिब्यूट टू प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: द रोल ऑफ प्लुरलिस्टिक इग्नोरेंस इन चाइनीज़ सोसाइटी. सस्टेनेबिलिटी, 12(1), आर्टिकल 239.

देवी, डब्ल्यू., एंड दियन, आर. एस. (2018). अंडरग्रेजुएट स्टूडेंट्स’ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन डेली प्रैक्टिस. ई3एस वेब ऑफ कॉन्फ़रेंसेज़, 31, आर्टिकल 09025. https://doi.org/10.1051/e3sconf/20183109025

एस्पिना, एम. आर. एस. (2018). इफेक्ट्स ऑफ डेमोग्राफिक्स, इन्वायर्नमेंटल नॉलेज, एंड कन्ज़्यूमर मोटिवेशन ऑन हाई स्कूल स्टूडेंट्स’ प्रो-इन्वायर्नमेंटल कन्ज़्यूमर बिहेवियर. अलिपाटो: ए जर्नल ऑफ बेसिक एजुकेशन, 9, 1–20.

एज़े, ई. (2020). सोशियोग्राफिक एनालिसिस ऑफ क्लाइमेट चेंज अवेयरनेस एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर ऑफ सेकेंडरी स्कूल टीचर्स एंड स्टूडेंट्स इन नस्सुका लोकल गवर्नमेंट एरिया ऑफ एनुगू स्टेट, नाइजीरिया. इंटरनेशनल रिसर्च इन ज्योग्राफिकल एंड इन्वायर्नमेंटल एजुकेशन, 29(1), 89–105.

फ़दज़िल, डी. एच., युस्लिज़ा, एम. वाई., एंड ङाह, ए. एच. (2021). डिटर्मिनेंट्स ऑफ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर अमंग स्टूडेंट्स. यूनिवर्सिटी मलेशिया तेरेंगानू जर्नल ऑफ अंडरग्रेजुएट रिसर्च, 3(2), 89–98.

फ़ॉस्टर, बी., मुहम्मद, ज़ेड., युस्लिज़ा, एम. वाई., फ़ाएज़ाह, जे. एन., जोहन्स्याह, एम. डी., योंग, जे. वाई., ... फ़ावेहिन्मी, ओ. (2022). डिटर्मिनेंट्स ऑफ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन द वर्कप्लेस. सस्टेनेबिलिटी, 14(8), आर्टिकल 4420.

ग्बेरेव्बी, एम. ए., अडेनिजी, ए. ए., ओयेवुनमी, ओ. ए., एंड ओनायेयमी, ओ. ओ. (2021). ग्रीन ट्रेनिंग: ए कैटेलिस्ट फ़ॉर स्टूडेंट्स’ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन हायर इंस्टिट्यूशन्स इन नाइजीरिया. इन प्रोसीडिंग्स ऑफ एडीवीईडी 2021 (7th) (pp. xx–xx).

गिफ़र्ड, आर., एंड निल्सन, ए. (2014). पर्सनल एंड सोशल फ़ैक्टर्स दैट इन्फ्लुएंस प्रो-इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड बिहेवियर: ए रिव्यू. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ साइकोलॉजी, 49(3), 141–157. https://doi.org/10.1002/ijop.12034

हांदोयो, बी., अस्तिना, आई. के., एंड मकुम्बाची, आर. एल. (2021, मार्च). स्टूडेंट्स’ इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: प्रिलिमिनरी स्टडी ऑफ ज्योग्राफी स्टूडेंट्स ऐट स्टेट यूनिवर्सिटी ऑफ मलंग. इन आईओपी कॉन्फ़रेंस सीरीज़: अर्थ एंड इन्वायर्नमेंटल साइंस (वॉल्यूम 683, इशू 1, आर्टिकल 012049). आईओपी पब्लिशिंग.

हार्डिंग, डी., कादियोनो, ए. एल., हाफ़ियार, एच., एंड विबोवो, एच. (2018). माइंड द गैप: व्हाट आर द बैरियर्स टू प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर अमंग स्टूडेंट्स? जर्नल ऑफ बिज़नेस एंड सोशल रिव्यू इन इमर्जिंग इकॉनमीज़, 4(1), 1–6. https://doi.org/10.26710/jbsee.v4i1.351

हेयज़, ए. एफ. (2012). PROCESS: ए वर्सटाइल कम्प्यूटेशनल टूल फ़ॉर ऑब्ज़र्व्ड वैरिएबल मेडिएशन, मॉडरेशन, एंड कंडीशनल प्रोसेस मॉडलिंग [व्हाइट पेपर]. http://www.afhayes.com/public/process2012.pdf

हॉफ्मन, सी., होप्पे, जे. ए., एंड ज़ीमैन, एन. (2022). हू हैज़ द फ़्यूचर इन माइंड? जेंडर, टाइम परस्पेक्टिव्स, एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर. इन्वायर्नमेंटल रिसर्च लेटर्स, 17(10), आर्टिकल 104026.

होल्बर्ट, आर. एल., क्वाक, एन., एंड शाह, डी. वी. (2003). इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न, पैटर्न्स ऑफ टेलीविज़न व्यूइंग, एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर्स: इंटीग्रेटिंग मॉडल्स ऑफ मीडिया कन्ज़म्प्शन एंड इफेक्ट्स. जर्नल ऑफ ब्रॉडकास्टिंग एंड इलेक्ट्रॉनिक मीडिया, 47(2), 177–196.

हुआंग, एच. सी., लिन, टी. एच., लाई, एम. सी., एंड लिन, टी. एल. (2014). इन्वायर्नमेंटल कॉन्शसनेस एंड ग्रीन कस्टमर बिहेवियर: एन एग्ज़ैमिनेशन ऑफ मोटिवेशन क्राउडिंग इफेक्ट. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ हॉस्पिटैलिटी मैनेजमेंट, 40, 139–149.

जंग, जे. डब्ल्यू., एंड चो, एस. वाई. (2015). द रिलेशनशिप अमंग एडोलेसेंट्स’ इन्वायर्नमेंटल एक्सपीरियंस, इन्वायर्नमेंटल कॉन्शसनेस एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल कन्ज़म्पशन बिहेवियर. जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल साइंस इंटरनेशनल, 24(3), 329–337.

करामी, जे., देहघान, एफ., एंड यज़्दानबख्श, के. (2021). द इम्पैक्ट्स ऑफ द थ्योरी ऑफ प्लान्ड बिहेवियर, इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड इंटेंशन टू बाय ग्रीन प्रोडक्ट्स ऑन प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर (केरमान्शाह, वेस्ट ऑफ ईरान). इन्वायर्नमेंटल एजुकेशन एंड सस्टेनेबल डेवलपमेंट, 9(4), 1–20. https://doi.org/10.30473/ee.2021.58502.2355

किम, एन., एंड ली, के. (2023). इन्वायर्नमेंटल कॉन्शसनेस, परचेस इंटेंशन, एंड एक्चुअल परचेस बिहेवियर ऑफ ईको-फ्रेंडली प्रोडक्ट्स: द मॉडरेटिंग इम्पैक्ट ऑफ सिचुएशनल कॉन्टेक्स्ट. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल रिसर्च एंड पब्लिक हेल्थ, 20(7), आर्टिकल 5312. https://doi.org/10.3390/ijerph20075312

कुलिन, जे., एंड योहान्सन सेव़ा, आई. (2021). क्वालिटी ऑफ गवर्नमेंट एंड द रिलेशनशिप बिटवीन इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: ए क्रॉस-नेशनल स्टडी. इन्वायर्नमेंटल पॉलिटिक्स, 30(5), 727–752.

लार्सन, एम. ए., फ़ॉरेस्ट, एम., एंड बॉस्टियन, एल. (1981). पार्टिसिपेशन इन प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर. द जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल एजुकेशन, 12(3), 21–24.

लियर, के. डी. वी., एंड डनलैप, आर. ई. (1980). द सोशल बेसिस ऑफ इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न: ए रिव्यू ऑफ हाइपोथेसिस, एक्सप्लेनेशंस एंड एम्पिरिकल एविडेंस. पब्लिक ओपिनियन क्वार्टरली, 44(2), 181–197.

लोउ, एक्स., एंड ली, एल. एम. डब्ल्यू. (2023). द रिलेशनशिप ऑफ इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न विद पब्लिक एंड प्राइवेट प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर्स: ए प्री-रजिस्टरड मेटा-एनालिसिस. यूरोपियन जर्नल ऑफ सोशल साइकोलॉजी, 53(1), 1–14.

मार्कल, जी. एल. (2013). प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: डज़ इट मैटर हाउ इट्स मेज़र्ड? डेवलपमेंट एंड वेलिडेशन ऑफ द प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर स्केल (PEBS). ह्यूमन इकोलॉजी, 41(6), 905–914.

मतीन, ए. उल, निसार, क्यू. ए., एंड नासिर, एन. (2023). फ़ॉस्टरिंग प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर्स इन हेल्थकेयर ऑर्गनाइजेशन्स: एन एम्पिरिकल एनालिसिस ऑफ साइकोलॉजिकल एंड स्ट्रैटेजिक फ़ैक्टर्स. एशिया पैसिफ़िक मैनेजमेंट रिव्यू, 28(1), 13–23. https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2022.01.004

मर्गेलमेयर, जे. (2019). “लास्ट वीक आई वाज़ ऑन ए क्लाइमेट मार्च इन न्यूयॉर्क”: द डिस्क्रेपेंसी बिटवीन इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर विदिन द मिलेनियल जेनरेशन (बैचलर’स थीसिस, यूनिवर्सिटी ऑफ ट्वेंटे). यूनिवर्सिटी ऑफ ट्वेंटे स्टूडेंट थीसेज़ रिपॉज़िटरी.

मेटग्रुप. (n.d.). इन्वायर्नमेंटल कॉन्शसनेस: डेफ़िनिशन एंड ट्रेंड्स. माइंड द फ़्यूआचर. रिट्रीव्ड 1 अगस्त 2023, फ्रॉम https://group.met.com/en/mind-thefyouture/mindthefyouture/environmentalconsciousness

मिनेलगैते, ए., एंड लियोबिकिएने, जी. (2021). चेंजेज़ इन प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर एंड इट्स डिटर्मिनेंट्स ड्यूरिंग लॉन्ग-टर्म पीरियड इन ए ट्रांज़िशन कंट्री ऐज़ लिथुआनिया. इन्वायर्नमेंट, डेवलपमेंट एंड सस्टेनेबिलिटी, 23(11), 16083–16099.

मिश्रा, बी., एंड दास, एस. (2015). ए स्टडी ऑन द पैरेंटल इन्फ्लुएंस ऑन द डेवलपमेंट ऑफ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर अमंग सेकेंडरी स्टूडेंट्स इन मालदा डिस्ट्रिक्ट. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ इंफॉर्मेटिव एंड फ़्यूचरिस्टिक रिसर्च, 2(7), 2125–2135.

पासेक, एम., एंड म्यत्स्कन, टी. (2022). आउटडोर एंड इंडोर स्पोर्ट्स प्रेफरेंसेज़ ऑफ स्टूडेंट्स इन रिलेशन टू देयर प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर. फ़िज़िकल एजुकेशन ऑफ स्टूडेंट्स, 26(2), 98–104.

सैफुलिना, एन., कार्बालो-पेनेला, ए., एंड रुज़ो-सानमार्टिन, ई. (2023). इफेक्ट्स ऑफ पर्सनल इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस एंड इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न ऑन इम्प्लॉईज़’ वॉलन्टरी प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: ए मेडिएशन एनालिसिस इन इमर्जिंग कंट्रीज़. बाल्टिक जर्नल ऑफ मैनेजमेंट, 18(1), 1–18.

शिउ, आर., इटो, एम., एंड ओकामुरा, के. (2019). द इन्वायर्नमेंटल कॉन्शसनेस ऑफ यंग चिल्ड्रन एंड स्टूडेंट्स इन ताइवान. जापनीज़ जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल एजुकेशन, 29(1), 2–xx. https://doi.org/10.5647/jsoee.29.1_2

सी, डब्ल्यू., जियांग, सी., एंड मंग, एल. (2022). द रिलेशनशिप बिटवीन इन्वायर्नमेंटल अवेयरनेस, हैबिटैट क्वालिटी, एंड कम्युनिटी रेज़िडेंट्स’ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर—मेडिएटेड इफेक्ट्स मॉडल एनालिसिस बेस्ड ऑन सोशल कैपिटल. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल रिसर्च एंड पब्लिक हेल्थ, 19(20), आर्टिकल 13253. https://doi.org/10.3390/ijerph192013253

स्रीनिवासन, आर., एंड बोरकर, यू. (2021). ए स्टडी ऑफ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर ऐज़ ए कंपोनेंट ऑफ नैचुरलिस्टिक इंटेलिजेंस अमंगस्ट इन- सर्विस स्कूल टीचर्स. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ साइंटिफिक रिसर्च, 10(x), 25–29. https://doi.org/10.36106/ijsr/8324035

टैम, के. पी., एंड चान, एच. डब्ल्यू. (2017). इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न हैज़ ए वीकर एसोसिएशन विद प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन सम सोसाइटीज़ देन अदर्स: ए क्रॉस-कल्चरल साइकोलॉजी परस्पेक्टिव. जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल साइकोलॉजी, 53, 213–223.

टैम, के. पी., एंड चान, एच. डब्ल्यू. (2018). जनरलाइज़्ड ट्रस्ट नैरोस द गैप बिटवीन इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर: मल्टीलेवल एविडेंस. ग्लोबल इन्वायर्नमेंटल चेंज, 48, 182–194.

थोंधलाना, जी., एंड ह्लात्श्वायो, टी. एन. (2018). प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन स्टूडेंट रेज़िडेन्सेज़ ऐट रोड्स यूनिवर्सिटी, साउथ अफ़्रीका. सस्टेनेबिलिटी, 10(8), आर्टिकल 2746.

वास्कॉन्सेलोस, सी., सिल्वा, जे., एंड रिबेरो, टी. (2021). प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर्स फ़ॉर सस्टेनेबल डेवलपमेंट: ए सर्वे विद हायर एजुकेशन स्टूडेंट्स. इन आईसीईआरआई2021 प्रोसीडिंग्स (pp. 541–547). आईएटेड.

वांग, क्यू., कोउ, ज़ेड., सन, एक्स., वांग, एस., वांग, एक्स., जिंग, एच., एंड लिन, पी. (2022). प्रिडिक्टिव एनालिसिस ऑफ द प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर ऑफ कॉलेज स्टूडेंट्स यूज़िंग ए डिसीज़न-ट्री मॉडल. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ इन्वायर्नमेंटल रिसर्च एंड पब्लिक हेल्थ, 19(15), आर्टिकल 9407.

वांग, एक्स., वैन डेर वेर्फ़, ई., बाउमन, टी., हार्डर, एम. के., एंड स्टेग, एल. (2021). आई एम वर्सेस वी आर: हाउ बायोस्फेरिक वैल्यूज़ एंड इन्वायर्नमेंटल आइडेंटिटी ऑफ इंडिविजुअल्स एंड ग्रूप्स कैन इन्फ्लुएंस प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर. फ़्रंटियर्स इन साइकोलॉजी, 12, आर्टिकल 618956.

वूर्ट्ज़, टी. (2015). पर्सनैलिटी ट्रेट्स असोसिएटेड विद इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न (डॉक्टोरल डिसर्टेशन, वाल्डेन यूनिवर्सिटी). प्रो-क्वेस्ट डिसर्टेशंस एंड थीसेज़ ग्लोबल.

यांग, एस. (2005). प्रो-इन्वायर्नमेंटल हाउज़िंग कॉन्शसनेस एंड बिहेवियर ऑफ हाउसवाइव्स इन उल्सान. जर्नल ऑफ द कोरियन होम इकनॉमिक्स एसोसिएशन, 43(1), 191–201.

युस्लिज़ा, एम. वाई., अमिरुदिन, ए., रहादी, आर. ए., निक सराह अतिराह, एन. ए., रमायाह, टी., मुहम्मद, ज़ेड., दल मास, एफ., मास्सारो, एम., सापुत्रा, जे., एंड मोक्हलिस, एस. (2020). एन इन्वेस्टिगेशन ऑफ प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर एंड सस्टेनेबल डेवलपमेंट इन मलेशिया. सस्टेनेबिलिटी, 12(17), आर्टिकल 7083. https://doi.org/10.3390/su12177083

युस्लिज़ा, एम. वाई., फ़ाएज़ाह, जे. एन., मट, एन. एच. एन., सापुत्रा, जे., मुहम्मद, ज़ेड., मुहम्मद, ए. एस., एंड रमायाह, टी. (2021). मॉडलिंग प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन द वर्कप्लेस: ए प्रिलिमिनरी स्टडी. इन प्रोसीडिंग्स ऑफ द 11th ऐन्युअल इंटरनेशनल कॉन्फ़रेंस ऑन इंडस्ट्रियल इंजीनियरिंग एंड ऑपरेशन्स मैनेजमेंट (pp. 3953–3963).

ज़ेंग, ज़ेड., झोंग, डब्ल्यू., एंड नाज़, एस. (2023). कैन इन्वायर्नमेंटल नॉलेज एंड रिस्क परसेप्शन मेक ए डिफ़रेंस? द रोल ऑफ इन्वायर्नमेंटल कन्सर्न एंड प्रो-इन्वायर्नमेंटल बिहेवियर इन फ़ॉस्टरिंग सस्टेनेबल कन्ज़म्पशन बिहेवियर. सस्टेनेबिलिटी, 15(6), आर्टिकल 4791.

Similar Articles

<< < 7 8 9 10 11 12 

You may also start an advanced similarity search for this article.